Heb ik een achterwand nodig achter de gootsteen in de keuken?
Welke oplossing het beste past, hangt vooral af van hoeveel je de spoelbak gebruikt, het type kraan, het materiaal van de muur en de uitstraling die je voor je keuken wilt.
Is een achterwand noodzakelijk?
Met een achterwand bedoelen we meestal de verticale afwerking tussen het werkblad en de bovenkasten of open wand. Rond de gootsteen heeft deze vooral een praktische functie: de muur beschermen tegen water, zeep, etensresten en andere vlekken.
Je hebt daarvoor niet per se een losse plaat nodig. Een goed afgewerkte muur kan dezelfde functie vervullen. Tegels, glas, kunststof, composiet, natuursteen en bepaalde soorten stucwerk zijn bijvoorbeeld allemaal mogelijke oplossingen. Een onbehandelde of kwetsbare wand direct achter de spoelbak is minder praktisch. Water kan regelmatig tegen de muur spatten en vuil is op een poreus of moeilijk afneembaar oppervlak lastiger te verwijderen.
Wanneer is bescherming verstandig?
Hoe belangrijk een achterwand is, merk je vooral tijdens het dagelijkse gebruik. Was je vaak grote pannen af, gebruik je een hoge kraan of ligt de spoelbak dicht tegen de muur? Dan komt er doorgaans meer spatwater op de achterwand.
Extra bescherming is vooral verstandig wanneer:
- De muur is afgewerkt met gewone, slecht afneembare muurverf;
- Er onbehandeld stucwerk achter de gootsteen zit;
- De spoelbak dicht bij de achterwand ligt;
- Je een hoge of krachtige keukenkraan gebruikt;
- De wand regelmatig nat wordt tijdens het afwassen;
- Je een oppervlak wilt dat snel en eenvoudig schoon te maken is.
De combinatie van kraan en spoelbak speelt hierin dus een belangrijke rol. Bij het kiezen van nieuwe kranen en spoelbakken is het daarom verstandig om ook naar de afstand tot de achterwand en de manier waarop je de spoelzone gebruikt te kijken.
Welke materialen zijn geschikt?
De beste achterwand combineert praktisch gebruik met de uitstraling van de rest van de keuken. Op het gebied van keukenmaterialen zijn er verschillende mogelijkheden, elk met eigen eigenschappen.
Tegels
Tegels zijn een bekende keuze achter de gootsteen. Ze zijn goed afneembaar en verkrijgbaar in veel kleuren, formaten en patronen. Houd wel rekening met de voegen. Daar kan vuil zich gemakkelijker ophopen dan op een volledig glad oppervlak. Een zorgvuldige afwerking en regelmatig schoonmaken blijven daarom belangrijk. Tegels zijn vooral interessant wanneer je de achterwand bewust als onderdeel van het keukenontwerp wilt gebruiken. Met een rustige tegel in dezelfde kleurtinten als het werkblad ontstaat een subtiel geheel, terwijl een opvallend patroon juist extra karakter geeft.
Glas
Een glazen achterwand heeft een glad oppervlak zonder tegelvoegen en is daardoor eenvoudig af te nemen. Glas kan bovendien in verschillende uitvoeringen worden toegepast, waardoor het zowel in een moderne als een meer uitgesproken keuken past. Op glas kunnen waterspetters en vingerafdrukken wel relatief snel zichtbaar zijn. Vooral bij donker of sterk glanzend glas kan dat betekenen dat je de wand wat vaker afneemt.
Werkbladmateriaal als achterwand
Een andere mogelijkheid is om het materiaal of de uitstraling van het werkblad door te laten lopen tegen de muur. Dat zorgt voor een rustig en samenhangend resultaat. In verschillende keukenontwerpen wordt bijvoorbeeld composiet of een keramiek- of steenlook gebruikt voor zowel werkblad als achterwand. Bekijk bij het kiezen van een achterwand daarom ook de verschillende mogelijkheden voor keukenwerkbladen. Door beide onderdelen tegelijk te kiezen, kun je kleur, structuur en afwerking beter op elkaar afstemmen.
Kunststof of laminaat
Ook kunststof achterwanden zijn mogelijk. Ze zijn verkrijgbaar in veel kleuren en dessins en kunnen bijvoorbeeld aansluiten op de uitstraling van het werkblad. Let bij deze keuze altijd op de eigenschappen en onderhoudsvoorschriften van het specifieke materiaal. Niet iedere plaat is namelijk voor iedere plek in de keuken geschikt, zeker wanneer dezelfde achterwand ook langs de kookzone loopt.
Verf of stucwerk
Wil je juist geen zichtbare plaat of tegels? Dan kan een strak afgewerkte muur een mooie oplossing zijn. Stucwerk wordt ook toegepast als achterwandafwerking in keukens. Kies rond de gootsteen wel voor een afwerking die geschikt is voor een ruimte waar regelmatig vocht en vuil op de wand terechtkomen. Gewone onbehandelde stuc of moeilijk reinigbare verf is hiervoor minder praktisch. Controleer bij verf, coatings en stucsystemen altijd waarvoor het product volgens de fabrikant geschikt is en hoe je het moet onderhouden.
Hoe hoog moet hij zijn?
Een achterwand hoeft achter de gootsteen niet automatisch helemaal tot aan de bovenkasten door te lopen. De juiste hoogte hangt af van de indeling en de hoeveelheid spatwater. Bij een diepe spoelbak en een relatief lage kraan kan een beperkte opstaande rand voldoende bescherming geven. Heb je een hoge kraan of spat er tijdens het afwassen regelmatig water verder omhoog, dan is een hogere achterwand praktischer.
Je kunt grofweg kiezen uit drie oplossingen:
- Een lage opstaande rand boven het werkblad;
- Een spatwand alleen rond de spoelzone;
- Een volledige achterwand tussen werkblad en bovenkasten.
Let op bij de kookzone
Loopt dezelfde achterwand zowel achter de gootsteen als achter de kookplaat? Dan moet je niet alleen naar vochtbestendigheid kijken. Rond de kookzone spelen ook warmte, vetspatten en de voorschriften van de apparatuur een rol.
Een materiaal dat prima functioneert achter de spoelbak is daardoor niet automatisch geschikt direct achter iedere kookplaat. Controleer daarom altijd de plaatsings- en afstandsvoorschriften van de gekozen kookapparatuur en de leverancier van het achterwandmateriaal.
Voorkom vocht bij naden
Niet alleen het materiaal van de achterwand is belangrijk. De aansluiting tussen werkblad, wand en spoelzone verdient minstens zoveel aandacht. Juist langs naden en randen kan water blijven staan of achter materialen terechtkomen. Zorg daarom voor een nette, passende afdichting die geschikt is voor de gebruikte materialen. Besteed extra aandacht aan hoeken en de overgang tussen het werkblad en de wand.
Maak water dat na gebruik rond de spoelbak blijft liggen bij voorkeur direct droog. Dat helpt niet alleen de achterwand netjes te houden, maar ook de kitnaden en het werkblad.
Een achterwand achteraf plaatsen
Heb je al een keuken en merk je dat de muur achter de gootsteen snel vies of nat wordt? Dan hoef je niet direct de complete keuken te vervangen. Een nieuwe achterwand kan onderdeel zijn van een kleinere keukenrenovatie. Ook het vervangen van het werkblad, de kraan of andere zichtbare onderdelen kan daarbij worden meegenomen.
Let vooraf goed op bestaande stopcontacten, hoeken, vensterbanken en andere aansluitingen. Vooral bij glas, steen of maatwerkpanelen is nauwkeurig inmeten belangrijk.
Laat stijl en gebruik samenkomen
Een achterwand heeft niet alleen een beschermende functie. Het is een relatief groot zichtbaar oppervlak en kan daardoor veel invloed hebben op de uitstraling van je keuken. Wil je een rustig geheel? Laat het materiaal of de kleur aansluiten op het werkblad. Een doorlopende steenlook kan bijvoorbeeld zorgen voor een strakke uitstraling. Wil je juist contrast? Dan kun je met tegels, glas, kleur of een andere structuur een accent maken. Op de pagina met keukeninspiratie vind je verschillende manieren waarop materialen en kleuren gecombineerd kunnen worden. Houd bij iedere keuze het dagelijkse gebruik in gedachten. Een opvallend materiaal kan mooi zijn, maar moet achter een intensief gebruikte spoelbak ook praktisch schoon te houden zijn.
Zo maak je de keuze
Twijfel je nog of je een achterwand nodig hebt achter de gootsteen? Stel jezelf dan vooral deze vragen:
- Wordt de muur tijdens normaal gebruik regelmatig nat?
- Is de huidige wand gemakkelijk afneembaar?
- Is de afwerking geschikt voor regelmatig contact met spatwater?
- Wil je zo min mogelijk voegen en naden?
- Moet de achterwand ook achter de kookplaat doorlopen?
- Wil je dat achterwand en werkblad één geheel vormen?
- Hoeveel onderhoud vind je prettig?
Is de huidige muur goed beschermd, eenvoudig schoon te maken en geschikt voor de omstandigheden rond de spoelbak? Dan is een aparte achterwandplaat niet per se nodig. Is de wand kwetsbaar voor vocht of vlekken? Dan is een spatwand meestal de praktischere keuze.